To była niezwykła podróż – pełna spotkań, wzruszeń i rozmów o historii, która wciąż łączy Polaków i Włochów. Wystawa „Polacy, którzy wyzwolili Włochy” dzięki zaangażowaniu wielu osób i instytucji odwiedziła kilkanaście włoskich miejscowości, prowadząc uczestników szlakiem żołnierzy 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.

Każdemu otwarciu ekspozycji towarzyszyły wydarzenia, które nadawały jej wyjątkowy charakter – spotkania z ekspertami, rozmowy o historii, promocje publikacji oraz liczne okazje do wspólnego odkrywania losów polskich żołnierzy walczących na Półwyspie Apenińskim. Dzięki temu wystawa stała się czymś więcej niż prezentacją plansz – była przestrzenią dialogu, pamięci i budowania relacji.

Autorami wystawy oraz dedykowanego jej katalogu są Witold Rawski oraz Wiktor Cygan.

Szczególne podziękowania kierujemy do wszystkich osób i instytucji, które współtworzyły tę wyjątkową inicjatywę. Bez Pani Bernadetty Grochowskiej nic nie mogłoby się wydarzyć, to dzięki wielkiemu zaangażowaniu wystawę zobaczyło tak wiele osób!

Honorowy patronat nad wystawą objęła Anna Maria Anders, córka generała Władysława Andersa, która swoim wsparciem podkreśliła znaczenie inicjatywy upamiętniającej szlak bojowy żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.

Dziękujemy Polovers, Associazione Polonia di Cesena, ANCR MC – Associazione Nazionale Combattenti e Reduci Macerata, Associazione delle Famiglie dei Combattenti Polacchi, Comune di Bologna, Comune di Sant’Elpidio a Mare, Comune di Imola oraz wszystkim partnerom, wolontariuszom i uczestnikom wydarzeń. To dzięki Państwa zaangażowaniu historia polskich żołnierzy mogła wybrzmieć w miejscach, w których osiemdziesiąt lat temu toczyły się walki o wolność.

Głównym organizatorem obchodów był Komitet Obchodów 80. rocznicy Wyzwolenia Bolonii i Linii Gotów, powołany w październiku 2024 roku i kierowany przez Bernadetę Grochowską. W jego skład weszło kilkanaście włoskich organizacji polonijnych, które wspólnie podjęły się realizacji programu upamiętniającego udział Polaków w wyzwalaniu Włoch.

Szczególnym doświadczeniem było to, że wystawa przemierzała dokładnie ten sam szlak, którym osiem dekad wcześniej podążali żołnierze Armii Andersa. W każdej odwiedzanej miejscowości spotykaliśmy ludzi, którzy doskonale znali historię 2. Korpusu Polskiego, pamiętali o jego bohaterach i z wdzięcznością opowiadali o ich wkładzie w wyzwolenie Włoch. Nie brakowało również tych, którzy dopiero odkrywali tę niezwykłą historię. Ich ciekawość, wzruszenie i chęć poznawania losów polskich żołnierzy były dla nas najlepszym dowodem na to, że pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest żywa i potrzebna.

Dziękujemy wszystkim, którzy byli częścią tej drogi. Wierzymy, że historia ma moc budowania mostów między narodami, a wspólna pamięć jest fundamentem przyszłości.

Projekt został dofinansowany ze środków Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach opieki nad Polonią i Polakami za granicą w 2025 roku.